Hồ sơ công chứng lưu trữ và năng lực hành vi tại thời điểm ký
Trong giải quyết tranh chấp dân sự, một trong những vấn đề thường xuyên phát sinh là việc xác định năng lực hành vi dân sự tại thời điểm giao kết hợp đồng. Khi hợp đồng được công chứng, hồ sơ công chứng lưu trữ trở thành nguồn chứng cứ đặc biệt quan trọng để đánh giá liệu người ký có đủ năng lực hành vi tại thời điểm ký hay không.
>>> Xem thêm: Bạn có thể dễ dàng đặt lịch online và đến phòng công chứng đúng thời điểm để không phải chờ đợi quá lâu.
1. Căn cứ pháp lý về năng lực hành vi và giá trị hồ sơ công chứng lưu trữ
1.1. Căn cứ pháp lý về năng lực hành vi dân sự
Theo Điều 20 Bộ luật Dân sự 2015, người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên mất hoặc hạn chế năng lực hành vi.
Theo Điều 22 và Điều 24 Bộ luật Dân sự 2015, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi phải được xác lập tình trạng pháp lý theo quyết định của Tòa án.
➡ Do đó, năng lực hành vi phải được xem xét tại thời điểm xác lập giao dịch.
1.2. Căn cứ pháp lý về hồ sơ công chứng lưu trữ
Theo Điều 61 Luật Công chứng 2014:
“Tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm quản lý, lưu trữ hồ sơ công chứng.”
Theo khoản 1 Điều 62 Luật Công chứng 2014:
“Hồ sơ công chứng phải được lưu trữ ít nhất 20 năm tại tổ chức hành nghề công chứng.”
Theo Điều 7 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ.
➡ Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ quan trọng để đánh giá điều kiện chủ thể của giao dịch.
2. Hồ sơ công chứng lưu trữ thể hiện năng lực hành vi tại thời điểm ký như thế nào?
2.1. Hồ sơ công chứng lưu trữ phản ánh tình trạng nhân thân và ý chí
Trong hồ sơ công chứng lưu trữ thường có:
Bản sao giấy tờ tùy thân;
Phiếu yêu cầu công chứng;
Nội dung công chứng viên ghi nhận;
Dấu vết chữ ký, điểm chỉ;
Tài liệu xác minh (nếu có).
➡ Đây là các yếu tố thể hiện tình trạng nhận thức, khả năng làm chủ hành vi và sự tự nguyện của người ký tại thời điểm giao kết.
2.2. Hồ sơ công chứng lưu trữ thể hiện quy trình kiểm tra năng lực hành vi
Theo Điều 7 và Điều 17 Luật Công chứng 2014, công chứng viên phải kiểm tra năng lực hành vi, bảo đảm người yêu cầu công chứng minh mẫn, tự nguyện.
➡ Các ghi nhận nghiệp vụ trong hồ sơ công chứng lưu trữ giúp làm rõ việc công chứng viên đã thực hiện nghĩa vụ này như thế nào.
>>> Xem thêm: Đừng để giao dịch bị trì hoãn vì thủ tục – hãy liên hệ ngay dịch vụ làm sổ hồng để được hỗ trợ.
3. Giá trị chứng cứ của hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định năng lực hành vi
3.1. Hồ sơ công chứng lưu trữ là nguồn chứng cứ theo pháp luật tố tụng
Theo Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tài liệu được thu thập hợp pháp là nguồn chứng cứ.
HS công chứng lưu trữ được sử dụng để:
Xác định thời điểm ký;
Đối chiếu chữ ký, điểm chỉ;
Xem xét nội dung trao đổi, giải thích;
Đánh giá dấu hiệu minh mẫn hoặc bất thường.
➡ Đây là cơ sở quan trọng để Tòa án quyết định giao dịch có vô hiệu do chủ thể không đủ năng lực hành vi hay không.
3.2. Hồ sơ công chứng lưu trữ và mối quan hệ với giám định pháp y tâm thần
Trong nhiều vụ án, HS công chứng lưu trữ được dùng làm căn cứ:
So sánh với kết luận giám định y khoa;
Đối chiếu lời khai nhân chứng;
Đánh giá diễn biến tâm lý tại thời điểm ký.
➡ Hồ sơ công chứng lưu trữ không thay thế kết luận giám định, nhưng là nguồn tài liệu nền tảng để định hướng hoạt động chứng minh.
4. Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong trách nhiệm của công chứng viên
Theo Điều 38 Luật Công chứng 2014, tổ chức hành nghề công chứng phải bồi thường thiệt hại do lỗi.
Khi có tranh chấp về năng lực hành vi,HS công chứng lưu trữ được dùng để:
Xem xét công chứng viên có kiểm tra năng lực hành vi không;
Có dấu hiệu bỏ sót, chủ quan hay không;
Đánh giá quy trình công chứng.
➡ Hồ sơ công chứng lưu trữ vừa bảo vệ quyền lợi người dân, vừa là căn cứ xác định trách nhiệm nghề nghiệp.
>>> Xem thêm: Đừng để di chúc vô hiệu vì sai thủ tục – tìm hiểu ngay về Công chứng di chúc.
5. Ví dụ minh họa thực tế
Ví dụ thực tế:
Bà M ký hợp đồng tặng cho nhà đất tại Văn phòng công chứng. Sau đó, con bà M khởi kiện yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu với lý do tại thời điểm ký bà M bị sa sút trí tuệ.
Tòa án yêu cầu cung cấp hồ sơ công chứng lưu trữ. Hồ sơ thể hiện:
Bà M tự điền phiếu yêu cầu công chứng;
Ký, ghi rõ họ tên;
Có ghi nhận của công chứng viên về việc đã giải thích và bà M trả lời rõ ràng;
Không có dấu hiệu nhờ người khác ký thay.
Kết hợp hồ sơ bệnh án, lời khai nhân chứng, Tòa án kết luận tại thời điểm ký bà M vẫn đủ năng lực hành vi, bác yêu cầu khởi kiện.
➡ Hồ sơ công chứng lưu trữ đóng vai trò quyết định trong việc xác định năng lực hành vi.
6. Kết luận
Sử dụng hồ sơ công chứng lưu trữ để xác định năng lực hành vi tại thời điểm ký là phương thức chứng minh có giá trị pháp lý cao trong tố tụng dân sự. Với hệ thống tài liệu phản ánh trực tiếp quá trình giao kết, hồ sơ công chứng lưu trữ giúp Tòa án đánh giá chính xác tình trạng nhận thức, ý chí tự nguyện và năng lực hành vi của người ký, đồng thời là căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên khi phát sinh tranh chấp.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
