Trong quá trình giải quyết tranh chấp dân sự, kinh doanh thương mại và đất đai, giá trị chứng cứ của tài liệu là yếu tố quyết định đến việc chứng minh quyền và nghĩa vụ của các bên. Trong số các loại chứng cứ, hồ sơ công chứng lưu trữ được pháp luật đánh giá là nguồn chứng cứ có độ tin cậy cao, phản ánh trung thực ý chí và nội dung giao dịch tại thời điểm xác lập. Bài viết phân tích vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định giá trị chứng cứ trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn xét xử.
1. Giá trị chứng cứ trong tố tụng theo quy định pháp luật
1.1. Khái niệm giá trị chứng cứ
Theo Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do luật định và được dùng làm căn cứ để xác định các tình tiết khách quan của vụ việc.
Giá trị chứng cứ được đánh giá dựa trên:
Tính hợp pháp của nguồn chứng cứ
Tính xác thực của nội dung
Mối liên hệ giữa chứng cứ và tình tiết cần chứng minh
1.2. Nguyên tắc đánh giá chứng cứ
Theo Điều 108 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án đánh giá chứng cứ một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ.
Trong đó, các tài liệu được lập theo trình tự pháp luật và có sự chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền thường có giá trị chứng minh cao hơn.
2. Hồ sơ công chứng lưu trữ và cơ sở pháp lý xác lập giá trị chứng cứ
2.1. Quy định pháp luật về hồ sơ công chứng lưu trữ
Theo Điều 61 Luật Công chứng 2014, hồ sơ công chứng bao gồm hợp đồng, giao dịch đã được công chứng và các giấy tờ liên quan, được tổ chức hành nghề công chứng lưu trữ theo thời hạn luật định.
Hồ sơ công chứng lưu trữ phản ánh toàn bộ quá trình xác lập giao dịch và là nguồn tài liệu gốc để đối chiếu khi cần thiết.
2.2. Giá trị chứng cứ của văn bản công chứng
Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ, các tình tiết trong văn bản công chứng được coi là xác thực, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Quy định này khẳng định vị trí đặc biệt của hồ sơ công chứng lưu trữ trong hệ thống chứng cứ.
>>> Xem thêm: Khi hồ sơ nhà đất có giá trị lớn, việc chọn Dịch vụ sang tên sổ đỏ uy tín là điều rất quan trọng.
3. Vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định giá trị chứng cứ
3.1. Xác định tính xác thực của nội dung giao dịch
Hồ sơ công chứng lưu trữ giúp Tòa án và cơ quan có thẩm quyền:
Đối chiếu nội dung hợp đồng với lời khai của các bên
Xác định chính xác ý chí của các bên tại thời điểm giao kết
Loại trừ khả năng sửa đổi, thêm bớt nội dung sau khi ký kết
Nhờ đó, giá trị chứng cứ của hồ sơ công chứng được đánh giá cao hơn các tài liệu do một bên tự lập.
3.2. Khẳng định tính hợp pháp của nguồn chứng cứ
HS công chứng lưu trữ được lập và lưu giữ theo đúng trình tự pháp luật. Theo Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tài liệu công chứng là chứng cứ hợp pháp nếu được thu thập đúng trình tự.
Việc lưu trữ hợp pháp giúp hồ sơ công chứng đáp ứng đầy đủ điều kiện để được Tòa án chấp nhận và sử dụng làm căn cứ giải quyết vụ việc.
4. Hồ sơ công chứng lưu trữ trong mối liên hệ với các loại chứng cứ khác
4.1. Vai trò đối chiếu và kiểm chứng
Trong nhiều vụ việc, hs công chứng lưu trữ được sử dụng để:
Đối chiếu với bản hợp đồng do các bên xuất trình
Kiểm tra tính thống nhất giữa lời khai và tài liệu
Làm căn cứ đánh giá độ tin cậy của các chứng cứ khác
Theo Điều 109 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, việc đánh giá chứng cứ phải xem xét mối liên hệ giữa các chứng cứ với nhau.
4.2. Giá trị ưu tiên trong giải quyết tranh chấp
Do được lập bởi công chứng viên có thẩm quyền và chịu trách nhiệm pháp lý, hồ sơ công chứng lưu trữ thường được ưu tiên sử dụng khi:
Có mâu thuẫn giữa các tài liệu
Có tranh chấp về thời điểm, nội dung giao dịch
Có nghi ngờ về tính trung thực của chứng cứ do một bên cung cấp
>>> Xem thêm: Nếu bạn đang tìm hướng dẫn dễ hiểu nhất, hãy xem bài Thủ tục làm sổ đỏ này.
5. Ví dụ minh họa thực tế về hồ sơ công chứng lưu trữ và giá trị chứng cứ
Trong một vụ tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, bên chuyển nhượng cho rằng hợp đồng chỉ mang tính hình thức để bảo đảm nghĩa vụ vay. Bên nhận chuyển nhượng xuất trình hợp đồng công chứng và yêu cầu công nhận hiệu lực giao dịch.
Tòa án tiến hành trích lục hồ sơ công chứng lưu trữ để xác định:
Nội dung hợp đồng thể hiện rõ giá chuyển nhượng, phương thức thanh toán
Các bên ký kết trực tiếp trước mặt công chứng viên
Lời chứng ghi nhận việc các bên đã được giải thích rõ quyền và nghĩa vụ
Căn cứ Điều 5 Luật Công chứng 2014 và Điều 108 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án xác định hồ sơ công chứng lưu trữ có giá trị chứng cứ cao và làm căn cứ giải quyết vụ việc.
6. Kết luận
Hồ sơ công chứng lưu trữ giữ vai trò then chốt trong việc xác định giá trị chứng cứ khi giải quyết tranh chấp. Với tính hợp pháp, xác thực và khách quan cao, hồ sơ công chứng không chỉ giúp Tòa án làm rõ bản chất giao dịch mà còn bảo đảm sự công bằng, minh bạch và an toàn pháp lý cho các bên tham gia giao dịch. Việc lưu trữ đầy đủ, đúng quy định hồ sơ công chứng vì vậy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong thực tiễn pháp lý hiện nay.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
