Trong thực tế, nhiều giao dịch mua bán nhà đất được các bên lập bằng giấy viết tay nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí hoặc do thiếu hiểu biết pháp luật. Khi phát sinh nhu cầu hoàn thiện hồ sơ pháp lý, câu hỏi thường được đặt ra là công chứng mua bán nhà đất viết tay có hợp pháp không và liệu giấy viết tay đó có thể được công chứng để làm căn cứ sang tên hay không. Việc hiểu rõ bản chất pháp lý của giấy mua bán nhà đất viết tay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến giao dịch bị vô hiệu. Bài viết dưới đây phân tích toàn diện vấn đề này theo quy định pháp luật hiện hành.
>>> Xem thêm: Ký hợp đồng vay vốn cần gấp, nên liên hệvăn phòng công chứng nào để được ưu tiên?
Giấy mua bán nhà đất viết tay là gì?
Giấy mua bán nhà đất viết tay là văn bản thể hiện sự thỏa thuận giữa các bên về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở nhưng không được công chứng hoặc chứng thực theo quy định pháp luật tại thời điểm lập.
Về hình thức, giấy viết tay có thể do các bên tự viết hoặc đánh máy, ký tên, thậm chí có người làm chứng. Tuy nhiên, điểm chung là không có xác nhận của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.
Pháp luật có cho phép mua bán nhà đất bằng giấy viết tay không?
Theo pháp luật đất đai và nhà ở hiện hành, mua bán nhà đất là loại giao dịch bắt buộc phải lập thành văn bản và được công chứng hoặc chứng thực.
Khoản 3 Điều 167 Luật Đất đai 2013 quy định: “Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp luật có quy định khác.”
Tương tự, Điều 122 Luật Nhà ở 2014 quy định: “Hợp đồng mua bán nhà ở phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.”
Như vậy, về nguyên tắc, giấy mua bán nhà đất viết tay không đáp ứng điều kiện về hình thức để phát sinh hiệu lực pháp luật.
Công chứng mua bán nhà đất viết tay có được không?
Cần phân biệt rõ giữa công chứng lại giấy viết tay đã lập và lập hợp đồng công chứng mới.
Có được công chứng trực tiếp giấy mua bán nhà đất viết tay không?
Theo quy định của Luật Công chứng 2014, công chứng viên không được công chứng một hợp đồng đã được các bên ký kết trước đó nếu nội dung không bảo đảm điều kiện pháp luật tại thời điểm công chứng.
Công chứng viên chỉ chứng nhận hợp đồng, giao dịch được xác lập tại thời điểm công chứng, với sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên.
Do đó, không thể công chứng mua bán nhà đất viết tay bằng cách mang giấy viết tay cũ đến yêu cầu công chứng viên đóng dấu xác nhận.
Có thể lập hợp đồng công chứng mới dựa trên giấy viết tay không?
Trong một số trường hợp, nếu các bên vẫn còn đầy đủ năng lực hành vi dân sự, tài sản đủ điều kiện giao dịch và thống nhất tiếp tục mua bán, thì có thể lập hợp đồng chuyển nhượng mới tại tổ chức hành nghề công chứng.
Khi đó, giấy viết tay chỉ được xem là tài liệu tham khảo, không phải là hợp đồng được công chứng.
Giá trị pháp lý của giấy mua bán nhà đất viết tay khi xảy ra tranh chấp
Mặc dù không đáp ứng điều kiện về hình thức, nhưng trong một số trường hợp, giấy mua bán nhà đất viết tay vẫn có thể được Tòa án xem xét.
Khoản 2 Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Giao dịch dân sự vi phạm quy định về hình thức nhưng đã được thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch thì theo yêu cầu của một bên, Tòa án ra quyết định công nhận hiệu lực của giao dịch đó.”
Trong thực tiễn xét xử, nếu người mua đã thanh toán phần lớn tiền và đã nhận, sử dụng nhà đất ổn định, thì Tòa án có thể xem xét công nhận hiệu lực giao dịch, dù hợp đồng không được công chứng.
Tuy nhiên, việc công nhận này không mang tính đương nhiên và phụ thuộc vào từng vụ việc cụ thể.
Những rủi ro pháp lý khi mua bán nhà đất bằng giấy viết tay
Việc sử dụng giấy mua bán nhà đất viết tay tiềm ẩn nhiều rủi ro, như:
Không đủ điều kiện sang tên trên Giấy chứng nhận
Dễ phát sinh tranh chấp về giá, diện tích, quyền sử dụng
Khó chứng minh giao dịch nếu bên bán không hợp tác
Nguy cơ hợp đồng bị tuyên vô hiệu
Trong nhiều trường hợp, người mua chỉ phát hiện rủi ro khi phát sinh tranh chấp hoặc khi làm thủ tục đăng ký đất đai.
Người dân nên làm gì khi đã mua bán nhà đất bằng giấy viết tay?
Nếu đã trót giao dịch bằng giấy viết tay, người dân cần:
Chủ động thỏa thuận lại với bên bán để lập hợp đồng công chứng hợp pháp
Thu thập đầy đủ chứng cứ chứng minh việc thực hiện giao dịch
Cân nhắc khởi kiện yêu cầu Tòa án công nhận hiệu lực hợp đồng theo Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015
Việc xử lý sớm sẽ giúp hạn chế thiệt hại và tránh kéo dài tranh chấp pháp lý.
Kết luận
Công chứng mua bán nhà đất viết tay theo cách xác nhận lại giấy viết tay đã ký là không hợp pháp theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, giao dịch mua bán nhà đất bằng giấy viết tay vẫn có thể được Tòa án xem xét công nhận hiệu lực nếu đáp ứng các điều kiện luật định. Để bảo đảm an toàn pháp lý và tránh rủi ro, các bên nên thực hiện mua bán nhà đất thông qua hợp đồng công chứng ngay từ đầu, thay vì xử lý hậu quả khi tranh chấp đã phát sinh.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
