Nghĩa vụ kéo dài và thời điểm công chứng chi tiết năm 2026
Hợp đồng có nghĩa vụ kéo dài là loại hợp đồng phổ biến trong đời sống dân sự và thương mại, nơi quyền và nghĩa vụ của các bên không chấm dứt ngay sau khi ký kết mà được thực hiện trong một khoảng thời gian dài. Trong bối cảnh đó, thời điểm công chứng trở thành yếu tố pháp lý đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định hiệu lực hợp đồng, phạm vi trách nhiệm và thời điểm phát sinh vi phạm. Thực tiễn cho thấy nhiều tranh chấp phát sinh do nhầm lẫn giữa thời điểm công chứng và thời điểm bắt đầu thực hiện nghĩa vụ. Bài viết phân tích sâu vai trò của thời điểm công chứng trong hợp đồng có nghĩa vụ kéo dài theo pháp luật Việt Nam hiện hành.
Nghĩa vụ của một hoặc các bên được thực hiện liên tục hoặc theo từng giai đoạn;
Thời gian thực hiện nghĩa vụ kéo dài trong nhiều tháng hoặc nhiều năm;
Việc thực hiện nghĩa vụ không kết thúc ngay tại thời điểm giao kết hợp đồng.
Các loại hợp đồng thường gặp gồm:
Hợp đồng thuê tài sản dài hạn;
Hợp đồng phân phối, đại lý;
Hợp đồng hợp tác kinh doanh;
Hợp đồng bảo lãnh, bảo hiểm, cung ứng dịch vụ liên tục.
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Nghĩa vụ dân sự là việc mà theo đó, một hoặc nhiều chủ thể phải chuyển giao vật, chuyển giao quyền, trả tiền, thực hiện công việc hoặc không thực hiện công việc nhất định.” — “Điều 274 Bộ luật Dân sự 2015”
Thời điểm công chứng được xác định như thế nào?
Theo Luật Công chứng 2024:
“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.” — “Điều 5 Luật Công chứng 2024”
Như vậy, thời điểm công chứng là thời điểm:
Công chứng viên ký xác nhận;
Tổ chức hành nghề công chứng đóng dấu;
Văn bản công chứng chính thức có giá trị pháp lý về mặt hình thức và chứng cứ.
Thời điểm này không mặc nhiên trùng với thời điểm bắt đầu thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng.
Phân biệt thời điểm công chứng và thời điểm phát sinh nghĩa vụ kéo dài
Trong hợp đồng có nghĩa vụ kéo dài, cần phân biệt rõ ba mốc thời gian:
Thời điểm giao kết hợp đồng;
Thời điểm công chứng;
Thời điểm phát sinh và thực hiện nghĩa vụ.
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.” — “Khoản 1 Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015”
Do đó:
Hợp đồng có thể có hiệu lực trước thời điểm công chứng;
Nghĩa vụ kéo dài có thể bắt đầu sau hoặc đồng thời với thời điểm công chứng;
Công chứng không làm thay đổi bản chất thời điểm phát sinh nghĩa vụ nếu các bên đã thỏa thuận rõ.
Công chứng sau khi nghĩa vụ đã bắt đầu thực hiện: rủi ro pháp lý
Thực tiễn cho thấy nhiều hợp đồng:
Đã được thực hiện một phần nghĩa vụ;
Sau đó mới tiến hành công chứng để “hợp thức hóa”.
Trong trường hợp này:
Công chứng không làm phát sinh hiệu lực hồi tố đối với các nghĩa vụ đã thực hiện sai quy định;
Các vi phạm phát sinh trước thời điểm công chứng vẫn có thể bị xử lý.
Nếu việc công chứng nhằm che giấu vi phạm, hợp đồng có nguy cơ bị xem xét vô hiệu.
Thời điểm công chứng và việc xác định vi phạm nghĩa vụ kéo dài
Trong hợp đồng có nghĩa vụ liên tục:
Vi phạm có thể xảy ra tại nhiều thời điểm khác nhau;
Thời điểm công chứng giúp phân định:
Giai đoạn trước công chứng;
Giai đoạn sau công chứng.
Tòa án thường căn cứ vào thời điểm công chứng để:
Đánh giá mức độ nhận thức pháp lý của các bên;
Xác định trách nhiệm bồi thường và hậu quả pháp lý tương ứng.
Ví dụ minh họa thực tiễn
Công ty A và Công ty B ký hợp đồng cung ứng dịch vụ bảo trì trong 5 năm, ghi hiệu lực từ ngày 01/01. Hai bên bắt đầu thực hiện dịch vụ từ ngày 15/01 và công chứng hợp đồng ngày 01/02.
Trong trường hợp phát sinh tranh chấp:
Nghĩa vụ phát sinh từ ngày 01/01 nếu có thỏa thuận rõ;
Tuy nhiên, thời điểm công chứng 01/02 là mốc quan trọng để xác định việc các bên đã được giải thích đầy đủ quyền, nghĩa vụ;
Các vi phạm sau ngày 01/02 khó có thể viện dẫn lý do “không nhận thức đầy đủ hậu quả pháp lý”.
Khuyến nghị thực tiễn
Nên thực hiện công chứng trước khi nghĩa vụ kéo dài bắt đầu;
Quy định rõ trong hợp đồng thời điểm phát sinh nghĩa vụ;
Không sử dụng công chứng như công cụ hợp thức hóa vi phạm đã xảy ra;
Đối với hợp đồng dài hạn, cần rà soát định kỳ nội dung và phụ lục hợp đồng.
Thời điểm công chứng trong hợp đồng có nghĩa vụ kéo dài không chỉ là yếu tố hình thức mà còn là căn cứ quan trọng để xác định ý chí, trách nhiệm và hậu quả pháp lý của các bên trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng. Việc hiểu đúng và sử dụng đúng mốc thời gian này giúp hạn chế tranh chấp, bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch dài hạn.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
