Trong thực tiễn tranh chấp dân sự và hình sự, hành vi giả mạo người ký trong hợp đồng, giao dịch là một trong những nguyên nhân phổ biến làm phát sinh yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu, hủy văn bản công chứng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Khi đó, hồ sơ công chứng lưu trữ trở thành nguồn chứng cứ đặc biệt quan trọng để xác minh tính xác thực của việc ký kết.
Bài viết phân tích vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định hành vi giả mạo người ký trên cơ sở Luật Công chứng 2014, Bộ luật Dân sự 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và các quy định có liên quan.
1. Hành vi giả mạo người ký và hệ quả pháp lý đối với hợp đồng, giao dịch
1.1. Thế nào là hành vi giả mạo người ký?
Hành vi giả mạo người ký là việc một cá nhân:
Tự ký thay người khác;
Nhờ người khác ký giả chữ ký;
Giả mạo điểm chỉ, chữ viết, hình ảnh;
Sử dụng giấy tờ giả để đóng vai người có tên trong hợp đồng.
Đây là hành vi làm sai lệch chủ thể tham gia giao dịch, xâm phạm trực tiếp nguyên tắc tự nguyện, trung thực trong giao kết hợp đồng.
1.2. Hệ quả pháp lý của hợp đồng có giả mạo người ký
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự bao gồm chủ thể có năng lực và tự nguyện. Khi có giả mạo người ký, giao dịch không đáp ứng điều kiện về chủ thể và ý chí.
Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch vô hiệu không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ và các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.
➡ Vì vậy, việc xác định đúng hành vi giả mạo người ký có ý nghĩa quyết định đối với số phận pháp lý của hợp đồng và văn bản công chứng.
2. Hồ sơ công chứng lưu trữ – căn cứ pháp lý và nội dung
2.1. Căn cứ pháp luật về lưu trữ hồ sơ công chứng
Theo Điều 62 Luật Công chứng 2014:
“Tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ công chứng, bảo đảm an toàn cho hồ sơ công chứng.”
Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014:
“Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên bố vô hiệu.”
Theo Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tài liệu do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền lập, lưu trữ là nguồn chứng cứ hợp pháp.
➡ Hồ sơ công chứng lưu trữ là nguồn chứng cứ gốc phục vụ xác minh hành vi giả mạo người ký.
2.2. Thành phần hồ sơ công chứng có ý nghĩa trong việc xác định giả mạo
>>> Xem thêm: Chỉ cần bạn cung cấp thông tin, đội ngũ dịch vụ sang tên sổ đỏ sẽ lo trọn quy trình pháp lý.
3. Vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định hành vi giả mạo người ký
C
3.1. Cơ sở để giám định chữ ký, chữ viết, điểm chỉ
Khi có tranh chấp, cơ quan tố tụng thường trưng cầu giám định. Hồ sơ công chứng lưu trữ là nguồn mẫu chuẩn để:
So sánh chữ ký, điểm chỉ trong hợp đồng bị nghi ngờ;
Đối chiếu với chữ ký trên giấy tờ tùy thân;
Xác định việc giả mạo.
➡ Không có hồ sơ lưu trữ đầy đủ, việc giám định rất khó chính xác.
3.2. Căn cứ xác định sự có mặt thực tế của người ký
Phiếu yêu cầu công chứng, bản chụp giấy tờ, chữ ký trong sổ công chứng, lời chứng của công chứng viên… giúp xác định:
Ai là người trực tiếp yêu cầu công chứng;
Có hay không việc ký trước, ký thay;
Trình tự ký có đúng quy định.
Đây là căn cứ trọng yếu để kết luận có hay không hành vi giả mạo người ký.
3.3. Nguồn chứng cứ xác định trách nhiệm của công chứng viên và văn phòng công chứng
Hồ sơ lưu trữ giúp làm rõ:
Công chứng viên có trực tiếp chứng kiến việc ký không;
Có kiểm tra giấy tờ tùy thân hay không;
Có dấu hiệu bỏ qua quy trình.
Từ đó xác định trách nhiệm dân sự, hành chính hoặc hình sự nếu có vi phạm.
4. Vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong tố tụng và xử lý vi phạm
Theo Điều 94, Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, hồ sơ công chứng là nguồn chứng cứ.
Trong vụ việc có dấu hiệu hình sự, hồ sơ lưu trữ còn là căn cứ để:
Khởi tố hành vi làm giả tài liệu, giả mạo chữ ký;
Xác định đồng phạm, che giấu tội phạm (nếu có).
➡ Hồ sơ công chứng lưu trữ không chỉ bảo vệ quyền dân sự mà còn là công cụ đấu tranh phòng, chống tội phạm.
>>> Xem thêm: Bạn đang cần làm sổ gấp? Tham khảo ngay Thủ tục làm sổ đỏ để rút ngắn thời gian.
5. Ví dụ minh họa thực tế
Ví dụ thực tế:
Bà M khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng tại Văn phòng công chứng X với lý do chữ ký của bà trong hợp đồng là giả mạo.
Tòa án trưng cầu giám định và yêu cầu Văn phòng công chứng X cung cấp hồ sơ công chứng lưu trữ. Hồ sơ thể hiện:
Bản sao CMND không trùng khớp;
Chữ ký trong sổ công chứng khác với chữ ký thường dùng của bà M;
Không có tài liệu xác minh bổ sung.
Kết luận giám định xác định chữ ký bị giả mạo. Tòa án tuyên hợp đồng vô hiệu, đồng thời xem xét trách nhiệm của người làm giả và trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên.
➡ Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ then chốt để xác định hành vi giả mạo người ký.
6. Kết luận
Vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định hành vi giả mạo người ký là đặc biệt quan trọng. Hồ sơ lưu trữ không chỉ là nghĩa vụ hành chính mà còn là nguồn chứng cứ gốc, bảo đảm khả năng giám định, xác minh, xử lý tranh chấp và truy cứu trách nhiệm pháp lý.
Trong bối cảnh gia tăng tranh chấp về giả mạo chữ ký, việc lưu trữ hồ sơ công chứng đầy đủ, khoa học và an toàn là yếu tố then chốt bảo vệ an toàn pháp lý cho giao dịch và uy tín nghề công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
