Trong thực tiễn giao dịch dân sự và thương mại, tranh chấp về ngày, tháng ký hợp đồng xảy ra khá phổ biến, đặc biệt trong các hợp đồng có giá trị lớn hoặc phát sinh tranh chấp nghĩa vụ. Khi hợp đồng được đưa đi công chứng, vấn đề đặt ra là: thời điểm công chứng có thay thế hoặc làm rõ được ngày tháng ký đang bị tranh chấp hay không. Việc xác định đúng mốc thời gian pháp lý có ý nghĩa quyết định đến hiệu lực hợp đồng, trách nhiệm các bên và kết quả giải quyết tranh chấp. Bài viết phân tích chuyên sâu vai trò của công chứng trong trường hợp hợp đồng bị tranh chấp về ngày tháng ký theo pháp luật Việt Nam.
Tranh chấp về ngày tháng ký hợp đồng thường phát sinh khi:
Các bên không thống nhất về thời điểm ký;
Có dấu hiệu sửa chữa, ghi lùi hoặc ghi trước ngày ký;
Ngày ký không trùng với ngày thực tế các bên xác lập ý chí;
Ngày ký được sử dụng để né tránh nghĩa vụ hoặc trách nhiệm pháp lý.
Trong nhiều trường hợp, tranh chấp này gắn trực tiếp với:
Thời điểm phát sinh quyền, nghĩa vụ;
Thời hiệu khởi kiện;
Thứ tự ưu tiên giữa các giao dịch.
Pháp luật quy định thế nào về ngày ký hợp đồng và thời điểm công chứng?
Thời điểm giao kết và hiệu lực hợp đồng
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Hợp đồng được giao kết tại thời điểm bên đề nghị nhận được sự chấp nhận giao kết.” — “Điều 399 Bộ luật Dân sự 2015”
Về hiệu lực hợp đồng:
“Hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.” — “Khoản 1 Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015”
Như vậy, ngày tháng ghi trong hợp đồng không phải lúc nào cũng trùng với thời điểm giao kết thực tế.
Công chứng không đương nhiên hợp thức hóa ngày tháng ký đang bị tranh chấp;
Ngày công chứng không thay thế ngày ký nếu các bên ghi khác.
Giá trị của ngày công chứng trong tranh chấp
Khi có tranh chấp:
Ngày công chứng là mốc thời gian khách quan, có chứng cứ rõ ràng;
Là căn cứ quan trọng để tòa án đánh giá:
Thời điểm các bên thể hiện ý chí tự nguyện;
Năng lực hành vi dân sự;
Tình trạng pháp lý của tài sản tại thời điểm đó.
Hợp đồng ký trước, công chứng sau: xử lý thế nào khi tranh chấp ngày ký?
Trường hợp phổ biến là:
Hợp đồng ghi ngày ký A;
Thực tế ký ngày B;
Công chứng ngày C.
Trong trường hợp này:
Nếu không chứng minh được ngày A là ngày ký thực tế, tòa án có thể:
Không công nhận giá trị pháp lý của ngày A;
Sử dụng ngày công chứng làm mốc xác định ý chí chắc chắn nhất.
Tuy nhiên:
Ngày công chứng không làm mất hiệu lực hợp đồng nếu hợp đồng được giao kết hợp pháp trước đó;
Nhưng có thể ảnh hưởng đến quyền ưu tiên hoặc trách nhiệm phát sinh trước thời điểm công chứng.
>>> Xem thêm: Chọn hình thức nào:Di chúc tại nhà hay tại văn phòng công chứng?
Rủi ro pháp lý khi công chứng hợp đồng có tranh chấp về ngày tháng ký
Nguy cơ hợp đồng bị tuyên vô hiệu
Hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu nếu:
Việc ghi sai ngày tháng nhằm che giấu giao dịch khác;
Ghi lùi ngày để né tránh nghĩa vụ thuế, kê biên, phong tỏa.
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo khi các bên xác lập giao dịch nhằm che giấu một giao dịch khác.” — “Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015”
Trách nhiệm của công chứng viên
Nếu công chứng viên:
Biết rõ có tranh chấp về ngày ký;
Hoặc phát hiện dấu hiệu gian dối nhưng vẫn công chứng;
thì có thể phát sinh trách nhiệm theo Luật Công chứng 2024 và pháp luật về bồi thường.
Ví dụ minh họa thực tiễn
Ông A và bà B ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, ghi ngày 01/6. Thực tế hai bên ký ngày 15/6, công chứng ngày 20/6. Sau đó phát sinh tranh chấp do ngày 10/6 thửa đất bị áp dụng biện pháp ngăn chặn.
Trong trường hợp này:
Ngày 01/6 không được coi là ngày ký thực tế nếu không có chứng cứ;
Ngày công chứng 20/6 là căn cứ rõ ràng để xác định thời điểm thể hiện ý chí;
Hợp đồng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu do ký sau thời điểm bị ngăn chặn.
Khuyến nghị thực tiễn
Không ghi lùi hoặc ghi trước ngày ký hợp đồng;
Thực hiện ký và công chứng cùng ngày khi có thể;
Nếu ký trước, cần ghi rõ “ký trước, công chứng sau” và không làm sai lệch ngày ký;
Công chứng viên cần yêu cầu làm rõ thời điểm ký khi có dấu hiệu tranh chấp.
Kết luận
Trong trường hợp công chứng hợp đồng khi có tranh chấp về ngày tháng ký, công chứng không phải là “lá chắn” hợp thức hóa sai lệch về thời gian, mà chỉ bảo đảm giá trị pháp lý tại thời điểm công chứng. Việc hiểu đúng vai trò của ngày ký và ngày công chứng giúp các bên hạn chế rủi ro vô hiệu hợp đồng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi tranh chấp phát sinh.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
