Không giải thích quyền nghĩa vụ: Văn bản công chứng có rủi ro gì?
Một trong những chức năng quan trọng của hoạt động công chứng là bảo đảm các bên tham gia giao dịch hiểu đúng và đầy đủ quyền, nghĩa vụ cũng như hậu quả pháp lý phát sinh từ hợp đồng. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn tồn tại trường hợp công chứng viên thực hiện chứng nhận nhưng không giải thích rõ nội dung pháp lý cốt lõi cho người yêu cầu công chứng. Khi không giải thích quyền và nghĩa vụ khi công chứng dẫn đến việc các bên giao kết hợp đồng trong tình trạng nhận thức không đầy đủ, văn bản công chứng có nguy cơ bị Tòa án tuyên hủy. Bài viết phân tích căn cứ pháp lý và hệ quả của việc hủy văn bản công chứng khi công chứng viên không giải thích rõ quyền và nghĩa vụ cho các bên.
>>> Xem thêm: Nhiều người bị trả hồ sơ do thiếu giấy tờ –văn phòng công chứng nào giúp bạn chuẩn bị đúng ngay từ đầu?
1. Nghĩa vụ giải thích của công chứng viên trong hoạt động công chứng
Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên có trách nhiệm bảo đảm tính hợp pháp, tính xác thực và an toàn pháp lý của hợp đồng, giao dịch.
Cụ thể, “Điều 40 Luật Công chứng 2024” quy định công chứng viên phải “giải thích cho người yêu cầu công chứng hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của việc giao kết hợp đồng, giao dịch”.
Như vậy, nghĩa vụ giải thích không mang tính hình thức mà là điều kiện quan trọng để bảo đảm ý chí tự nguyện và nhận thức đúng đắn của các bên.
2. Thế nào là không giải thích rõ quyền và nghĩa vụ khi công chứng?
Không giải thích quyền và nghĩa vụ khi công chứng được hiểu là các trường hợp:
Công chứng viên không giải thích hoặc giải thích không đầy đủ về quyền, nghĩa vụ cơ bản;
Không làm rõ hậu quả pháp lý trọng yếu phát sinh từ hợp đồng;
Không cảnh báo rủi ro pháp lý rõ ràng có thể nhận biết;
Việc giải thích mang tính hình thức, không bảo đảm các bên thực sự hiểu nội dung giao dịch.
Hành vi này làm suy giảm vai trò phòng ngừa tranh chấp của hoạt động công chứng.
3.2. Dẫn đến nhầm lẫn nghiêm trọng hoặc giao kết không minh mẫn
Ví dụ minh họa: “Người ký hợp đồng tưởng rằng đây chỉ là ủy quyền quản lý tài sản, nhưng thực chất là chuyển nhượng quyền sở hữu, do công chứng viên không giải thích rõ hậu quả pháp lý”.
Trường hợp này có thể bị xem là nhầm lẫn nghiêm trọng trong giao kết.
4. Căn cứ pháp lý hủy văn bản công chứng do không giải thích rõ
4.1. Vi phạm nghĩa vụ nghề nghiệp của công chứng viên
Theo “Điều 38 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên chịu trách nhiệm về văn bản công chứng do mình thực hiện.
Việc không giải thích quyền và nghĩa vụ khi công chứng là vi phạm nghĩa vụ nghề nghiệp, làm ảnh hưởng trực tiếp đến tính hợp pháp của hoạt động công chứng.
4.2. Thẩm quyền của Tòa án hủy văn bản công chứng
Theo “Điều 51 Luật Công chứng 2024”, Tòa án có thẩm quyền tuyên hủy văn bản công chứng khi xác định việc công chứng vi phạm pháp luật.
Nếu việc không giải thích dẫn đến giao dịch không bảo đảm điều kiện có hiệu lực, Tòa án có căn cứ hủy văn bản công chứng.
Khi hủy văn bản công chứng do không giải thích quyền và nghĩa vụ:
Giao dịch dân sự có thể bị tuyên vô hiệu;
Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận;
Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định.
Trong trường hợp công chứng viên có lỗi, trách nhiệm bồi thường có thể phát sinh theo cơ chế trách nhiệm nghề nghiệp.
6. Ý nghĩa của nghĩa vụ giải thích trong phòng ngừa tranh chấp
Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giải thích:
Giúp các bên hiểu đúng bản chất giao dịch;
Hạn chế nhầm lẫn và tranh chấp phát sinh;
Bảo đảm giá trị pháp lý và uy tín của văn bản công chứng.
Đây là yêu cầu cốt lõi để công chứng thực sự trở thành công cụ phòng ngừa rủi ro pháp lý.
Kết luận
Hủy văn bản công chứng khi công chứng viên không giải thích rõ quyền và nghĩa vụ cho các bên là hệ quả pháp lý cần thiết nhằm bảo vệ ý chí tự nguyện và quyền lợi hợp pháp của người tham gia giao dịch. Việc tuân thủ nghiêm túc nghĩa vụ giải thích không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là chuẩn mực nghề nghiệp, góp phần khẳng định vai trò của công chứng viên trong việc bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
