Công chứng văn bản khai nhận di sản trong tài sản chung nhiều chủ sở hữu
Trong thực tiễn công chứng thừa kế, tài sản để lại thường không thuộc sở hữu riêng mà nằm trong khối tài sản chung của nhiều chủ thể. Điều này khiến việc khai nhận di sản nhiều chủ trở nên phức tạp, dễ phát sinh tranh chấp nếu xác định sai phạm vi quyền sở hữu và phần di sản được thừa kế. Không ít trường hợp người thừa kế hiểu nhầm toàn bộ tài sản chung đều là di sản, dẫn đến việc hồ sơ bị từ chối công chứng. Vì vậy, việc nắm rõ nguyên tắc pháp lý khi công chứng khai nhận di sản trong tài sản chung là yêu cầu bắt buộc.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng nào hỗ trợ dịch thuật giấy tờ cho người nước ngoài tại Hà Nội?
1. Thế nào là tài sản chung nhiều chủ sở hữu?
Tài sản chung nhiều chủ sở hữu là tài sản thuộc quyền sở hữu của từ hai chủ thể trở lên, có thể tồn tại dưới các hình thức:
Sở hữu chung theo phần;
Sở hữu chung hợp nhất.
Theo “Điều 207 Bộ luật Dân sự 2015”, sở hữu chung là sở hữu của nhiều chủ thể đối với tài sản. Mỗi chủ sở hữu chỉ có quyền đối với phần quyền sở hữu của mình, trừ trường hợp sở hữu chung hợp nhất.
Trong quan hệ thừa kế, chỉ phần quyền sở hữu của người chết trong khối tài sản chung mới được coi là di sản.
2. Nguyên tắc xác định di sản trong tài sản chung nhiều chủ
Nguyên tắc cốt lõi của khai nhận di sản nhiều chủ là:
Không mặc nhiên coi toàn bộ tài sản chung là di sản;
Phải tách bạch phần quyền của người để lại di sản;
Chỉ phần quyền đó mới được đưa vào văn bản khai nhận di sản.
Theo “Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015”, di sản bao gồm tài sản riêng và phần tài sản của người chết trong tài sản chung.
Nếu không xác định được tỷ lệ sở hữu, công chứng viên không có cơ sở pháp lý để lập văn bản khai nhận.
3. Các trường hợp tài sản chung thường gặp trong khai nhận di sản
Trong thực tế, khai nhận di sản nhiều chủ thường phát sinh trong các trường hợp sau:
Nhà, đất đứng tên nhiều người;
Tài sản chung vợ chồng;
Tài sản chung của hộ gia đình;
Tài sản chung của anh chị em hoặc góp vốn chung.
Mỗi loại tài sản chung có cách xác định phần quyền sở hữu khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến nội dung văn bản công chứng.
>>> Xem thêm: Hướng dẫn lựa chọn đơn vịdịch vụ sổ đỏ uy tín và chuyên nghiệp
4. Điều kiện để công chứng khai nhận di sản trong tài sản chung
Việc công chứng khai nhận di sản nhiều chủ chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện:
Xác định rõ người để lại di sản có quyền sở hữu trong tài sản chung;
Có căn cứ chứng minh tỷ lệ sở hữu hoặc nguyên tắc phân chia;
Theo “Điều 58 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải từ chối công chứng nếu giao dịch không đủ căn cứ pháp lý hoặc có tranh chấp.
5. Hồ sơ công chứng khai nhận di sản nhiều chủ sở hữu
Hồ sơ thông thường bao gồm:
Giấy chứng tử của người để lại di sản;
Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế;
Giấy tờ pháp lý của tài sản chung;
Tài liệu xác định phần quyền sở hữu của người chết;
Văn bản thỏa thuận của các đồng sở hữu (nếu có).
Trong nhiều trường hợp, việc thiếu tài liệu xác định phần sở hữu là nguyên nhân chính khiến hồ sơ không thể công chứng.
6. Phân biệt khai nhận di sản và phân chia tài sản chung
Một điểm dễ nhầm lẫn trong khai nhận di sản nhiều chủ là sự khác biệt giữa:
Khai nhận di sản: xác lập quyền thừa kế đối với phần di sản;
Phân chia tài sản chung: là giao dịch làm thay đổi quyền sở hữu.
Theo “Điều 57 Luật Công chứng 2014”, văn bản khai nhận di sản chỉ ghi nhận quyền hưởng di sản, không đồng nghĩa với việc phân chia hay chuyển quyền sở hữu tài sản chung.
>>> Xem thêm: Những thay đổi pháp lý mới vềCông chứng di chúc bạn cần biết
7. Vai trò của công chứng viên trong trường hợp tài sản chung
Trong hồ sơ khai nhận di sản nhiều chủ, công chứng viên có trách nhiệm:
Kiểm tra tình trạng pháp lý của tài sản chung;
Đánh giá căn cứ xác định phần quyền sở hữu;
Từ chối công chứng nếu không thể xác định di sản hợp pháp;
Ghi chú rõ phạm vi di sản trong văn bản công chứng.
Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải độc lập, khách quan và chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của văn bản.
8. Rủi ro pháp lý nếu xác định sai phần di sản
Nếu khai nhận di sản nhiều chủ không đúng quy định, có thể dẫn đến:
Văn bản công chứng bị tuyên vô hiệu;
Phát sinh tranh chấp với các đồng sở hữu;
Không thực hiện được thủ tục đăng ký biến động tài sản;
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
Những rủi ro này thường xuất phát từ việc đánh đồng tài sản chung với di sản thừa kế.
Kết luận
Công chứng văn bản khai nhận di sản trong tài sản chung nhiều chủ sở hữu là thủ tục đòi hỏi sự cẩn trọng cao về pháp lý. Việc khai nhận di sản nhiều chủ chỉ hợp pháp khi xác định chính xác phần quyền sở hữu của người để lại di sản trong khối tài sản chung. Người thừa kế cần hiểu rõ rằng không phải toàn bộ tài sản chung đều là di sản, và mọi sai sót trong khâu xác định này đều có thể dẫn đến hệ quả pháp lý nghiêm trọng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
