Trong quá trình giải quyết tranh chấp dân sự, kinh doanh thương mại hoặc xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến hợp đồng, giao dịch, việc xác định hành vi vi phạm là vấn đề trung tâm quyết định trách nhiệm pháp lý của các bên. Thực tiễn cho thấy, hồ sơ công chứng lưu trữ là nguồn chứng cứ đặc biệt quan trọng giúp làm rõ hành vi vi phạm, nhất là trong các giao dịch có giá trị lớn, nội dung phức tạp hoặc có dấu hiệu gian dối, lạm dụng. Việc phân tích vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định hành vi vi phạm có ý nghĩa thiết thực trong cả tố tụng và phòng ngừa rủi ro pháp lý.
1. Hành vi vi phạm trong giao dịch dân sự và căn cứ pháp lý xác định
1.1. Khái niệm hành vi vi phạm trong giao dịch dân sự
Theo Điều 351 Bộ luật Dân sự 2015, hành vi vi phạm nghĩa vụ là việc bên có nghĩa vụ không thực hiện, thực hiện không đúng hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật.
Hành vi vi phạm có thể thể hiện dưới các dạng:
Vi phạm nghĩa vụ thanh toán
Vi phạm nghĩa vụ giao tài sản
Vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực
Vi phạm điều kiện, thời hạn hoặc phạm vi thực hiện hợp đồng
1.2. Yêu cầu chứng minh hành vi vi phạm
Theo Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, đương sự có nghĩa vụ chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp. Do đó, việc xác định hành vi vi phạm phải dựa trên chứng cứ hợp pháp, khách quan và đầy đủ.
2. Hồ sơ công chứng lưu trữ và giá trị pháp lý trong xác định hành vi vi phạm
2.1. Hồ sơ công chứng lưu trữ theo quy định pháp luật
Theo Điều 61 Luật Công chứng 2014, hồ sơ công chứng bao gồm văn bản công chứng và toàn bộ giấy tờ liên quan đến việc công chứng hợp đồng, giao dịch, được tổ chức hành nghề công chứng lưu trữ theo thời hạn luật định.
Hồ sơ công chứng lưu trữ phản ánh:
Nội dung thỏa thuận giữa các bên
Điều kiện thực hiện hợp đồng
Quyền và nghĩa vụ cụ thể của từng chủ thể
Thời điểm giao kết và hiệu lực giao dịch
2.2. Giá trị chứng cứ của hồ sơ công chứng lưu trữ
Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ, các tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng được coi là xác thực nếu không bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Đồng thời, Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 xác định tài liệu được công chứng hợp pháp là chứng cứ nếu được thu thập đúng trình tự, thủ tục luật định.
Từ đó, cơ quan có thẩm quyền có căn cứ để kết luận có hay không hành vi vi phạm nghĩa vụ theo Điều 351 Bộ luật Dân sự 2015.
3.2. Xác định yếu tố lỗi trong hành vi vi phạm
Theo Điều 364 Bộ luật Dân sự 2015, trách nhiệm dân sự phát sinh khi có lỗi, trừ trường hợp luật có quy định khác.
Hồ sơ công chứng lưu trữ thể hiện:
Việc công chứng viên đã giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý
Sự tự nguyện, nhận thức đầy đủ của các bên khi ký kết
Các cam kết cụ thể được ghi nhận bằng văn bản
Đây là căn cứ quan trọng để xác định lỗi cố ý hay lỗi vô ý khi xảy ra hành vi vi phạm.
4. Hồ sơ công chứng lưu trữ trong giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm
4.1. Căn cứ đánh giá mức độ và hậu quả vi phạm
Theo Điều 13 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân, pháp nhân phải chịu trách nhiệm dân sự khi vi phạm nghĩa vụ gây thiệt hại.
Hồ sơ công chứng lưu trữ giúp:
Đánh giá mức độ vi phạm so với nội dung cam kết
Xác định hậu quả pháp lý phát sinh
Làm căn cứ áp dụng chế tài như phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại hoặc chấm dứt hợp đồng
4.2. Hạn chế việc suy diễn và sử dụng chứng cứ sai
Theo Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, chứng cứ phải được xem xét khách quan, toàn diện. Hồ sơ công chứng lưu trữ đầy đủ giúp Tòa án và các bên:
Tránh suy diễn hành vi vi phạm ngoài nội dung hợp đồng
Ngăn ngừa việc cắt xén, sử dụng chứng cứ không đầy đủ
Bảo đảm việc xác định hành vi vi phạm đúng bản chất giao dịch
>>> Xem thêm: Với Dịch vụ công chứng tận nơi, mọi thủ tục đều trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
5. Ví dụ minh họa thực tế
Trong một vụ tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, bên nhận chuyển nhượng cho rằng bên chuyển nhượng đã vi phạm nghĩa vụ giao đất đúng diện tích.
Tòa án tiến hành trích lục hồ sơ công chứng lưu trữ và xác định:
Hợp đồng công chứng ghi rõ diện tích, ranh giới và thời hạn bàn giao
Có biên bản giải thích nội dung hợp đồng được lưu trong hồ sơ
Bên chuyển nhượng đã ký xác nhận hiểu rõ nghĩa vụ giao đất
Căn cứ Điều 351 Bộ luật Dân sự 2015 và Điều 5 Luật Công chứng 2014, Tòa án kết luận bên chuyển nhượng có hành vi vi phạm nghĩa vụ và buộc bồi thường thiệt hại cho bên nhận chuyển nhượng.
6. Kết luận
Vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định hành vi vi phạm là đặc biệt quan trọng, giúp làm rõ nghĩa vụ bị vi phạm, xác định yếu tố lỗi và bảo đảm giá trị chứng cứ trong quá trình giải quyết tranh chấp. Việc lưu trữ đầy đủ, chính xác và sử dụng đúng mục đích hồ sơ công chứng không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, an toàn pháp lý của các giao dịch dân sự.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
