Trong nhiều hợp đồng dân sự và thương mại dài hạn, các bên thường thỏa thuận điều khoản gia hạn theo mốc thời gian nhằm bảo đảm tính liên tục của quan hệ hợp đồng. Tuy nhiên, khi hợp đồng được đưa đi công chứng, vấn đề đặt ra là liệu điều khoản gia hạn có đương nhiên được công nhận giá trị pháp lý, và thời điểm công chứng ảnh hưởng như thế nào đến hiệu lực của giai đoạn gia hạn. Thực tiễn cho thấy không ít tranh chấp phát sinh từ việc hiểu sai vai trò của công chứng đối với điều khoản gia hạn. Bài viết phân tích chuyên sâu các vấn đề pháp lý liên quan đến công chứng hợp đồng khi có điều khoản gia hạn theo mốc thời gian.
Điều khoản gia hạn theo mốc thời gian là thỏa thuận mà:
Hợp đồng sẽ được tiếp tục thực hiện sau khi hết hạn ban đầu;
Việc gia hạn được xác định theo thời điểm cụ thể (ngày, tháng, năm);
Có thể gia hạn tự động hoặc gia hạn khi đáp ứng điều kiện nhất định.
Điều khoản này thường xuất hiện trong:
Hợp đồng thuê tài sản dài hạn;
Hợp đồng phân phối, đại lý;
Hợp đồng cung ứng dịch vụ liên tục;
Hợp đồng hợp tác kinh doanh.
Pháp luật có bắt buộc công chứng điều khoản gia hạn không?
Về nguyên tắc, pháp luật:
Không bắt buộc mọi hợp đồng có điều khoản gia hạn phải công chứng;
Chỉ yêu cầu công chứng khi hợp đồng thuộc trường hợp luật chuyên ngành quy định.
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.” — “Khoản 1 Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015”
Do đó:
Điều khoản gia hạn có giá trị nếu được thỏa thuận hợp pháp;
Công chứng là biện pháp tăng cường an toàn pháp lý, không phải điều kiện bắt buộc trong mọi trường hợp.
Thời điểm công chứng và hiệu lực của điều khoản gia hạn
Theo Luật Công chứng 2024:
“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.” — “Điều 5 Luật Công chứng 2024”
Cần phân biệt:
Thời điểm công chứng hợp đồng gốc;
Thời điểm bắt đầu giai đoạn gia hạn;
Thời điểm công chứng (nếu có) đối với văn bản gia hạn.
Công chứng hợp đồng gốc không đồng nghĩa với việc mọi giai đoạn gia hạn sau này đều được bảo đảm giá trị chứng cứ như hợp đồng ban đầu nếu không có công chứng bổ sung.
Công chứng hợp đồng gốc có điều khoản gia hạn: giá trị đến đâu?
Trường hợp gia hạn tự động theo thỏa thuận ban đầu
Nếu hợp đồng:
Đã được công chứng;
Có điều khoản gia hạn tự động rõ ràng, không cần ký lại;
Phụ lục gia hạn hoặc hợp đồng gia hạn nên được công chứng;
Đặc biệt với hợp đồng mà pháp luật chuyên ngành yêu cầu công chứng.
Rủi ro pháp lý khi không công chứng giai đoạn gia hạn
Tranh chấp về hiệu lực giai đoạn gia hạn
Khi không công chứng:
Bên còn lại có thể phủ nhận việc gia hạn;
Phát sinh tranh chấp về thời điểm chấm dứt hợp đồng.
Trong tranh chấp, tòa án sẽ:
Xem xét chứng cứ về việc thực hiện nghĩa vụ;
Đánh giá giá trị của điều khoản gia hạn trong hợp đồng gốc đã công chứng.
Khó xác định trách nhiệm vi phạm trong thời gian gia hạn
Việc không công chứng phụ lục gia hạn có thể:
Làm suy yếu giá trị chứng cứ;
Khó xác định mốc thời gian bắt đầu nghĩa vụ trong giai đoạn gia hạn;
Ảnh hưởng đến việc xác định bồi thường, phạt vi phạm.
Vai trò của công chứng viên đối với điều khoản gia hạn
Theo Luật Công chứng 2024:
“Công chứng viên có trách nhiệm giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của việc giao kết hợp đồng.” — “Điều 17 Luật Công chứng 2024”
Đối với hợp đồng có điều khoản gia hạn, công chứng viên cần:
Giải thích rõ giá trị pháp lý của điều khoản gia hạn;
Làm rõ có cần công chứng lại khi gia hạn hay không;
Ghi nhận rõ ràng mốc thời gian gia hạn trong văn bản.
Ví dụ minh họa thực tiễn
Công ty A và Công ty B ký hợp đồng thuê kho 5 năm, công chứng đầy đủ, có điều khoản “hết hạn sẽ tự động gia hạn thêm 3 năm nếu không bên nào phản đối”. Khi hết 5 năm, hai bên tiếp tục thực hiện hợp đồng nhưng không ký phụ lục gia hạn.
Trong trường hợp tranh chấp:
Giai đoạn gia hạn vẫn được coi là hợp lệ nếu chứng minh được việc tiếp tục thực hiện;
Tuy nhiên, công chứng ban đầu chỉ bảo đảm giá trị pháp lý trong phạm vi điều khoản đã thỏa thuận;
Việc ký phụ lục gia hạn và công chứng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro tranh chấp.
Khuyến nghị thực tiễn
Ghi rõ cơ chế gia hạn trong hợp đồng ngay từ đầu;
Xác định rõ có cần ký và công chứng lại khi gia hạn hay không;
Với hợp đồng dài hạn, nên công chứng phụ lục gia hạn để bảo đảm giá trị chứng cứ;
Không mở rộng nghĩa vụ vượt quá nội dung đã được công chứng ban đầu nếu không có công chứng bổ sung.
Công chứng hợp đồng khi có điều khoản gia hạn theo mốc thời gian đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính liên tục, minh bạch và an toàn pháp lý của quan hệ hợp đồng dài hạn. Việc hiểu đúng giá trị của công chứng đối với điều khoản gia hạn giúp các bên chủ động phòng ngừa tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
