Không phải mọi tài sản hợp pháp đều có thể tự do đưa vào giao dịch và công chứng. Trong nhiều trường hợp, tài sản đang thuộc diện bị hạn chế giao dịch do pháp luật hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền đặt ra những rào cản nhất định về chuyển nhượng, thế chấp, tặng cho. Việc công chứng các giao dịch liên quan đến loại tài sản này đặt ra yêu cầu rất cao về kiểm tra pháp lý và đánh giá rủi ro. Bài viết phân tích rõ cơ sở pháp lý, phạm vi hạn chế và trách nhiệm của công chứng viên khi xử lý hồ sơ công chứng đối với tài sản bị hạn chế.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng và trách nhiệm pháp lý trong các giao dịch bất động sản phức tạp
Tài sản bị hạn chế giao dịch là gì?
Tài sản bị hạn chế giao dịch là tài sản mà:
Chủ sở hữu không được hoặc chỉ được thực hiện một số giao dịch nhất định;
Việc định đoạt phải đáp ứng điều kiện, thời hạn hoặc sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.
Căn cứ Bộ luật Dân sự 2015:
“Quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản có thể bị hạn chế theo quy định của luật.” — “Điều 163 Bộ luật Dân sự 2015”
Như vậy, hạn chế giao dịch không làm mất quyền sở hữu, nhưng giới hạn quyền định đoạt trong một khoảng thời gian hoặc phạm vi nhất định.
Các loại tài sản thường bị hạn chế giao dịch
Tài sản đang bị áp dụng biện pháp ngăn chặn
Bao gồm:
Tài sản bị kê biên để thi hành án;
Tài sản bị phong tỏa theo quyết định của Tòa án hoặc cơ quan tiến hành tố tụng.
Theo pháp luật thi hành án dân sự:
“Kể từ thời điểm kê biên, người phải thi hành án không được chuyển dịch, thay đổi hiện trạng tài sản.” — “Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung”
Trách nhiệm của công chứng viên khi công chứng sai
Nếu công chứng viên:
Công chứng giao dịch đối với tài sản đang bị cấm hoặc hạn chế tuyệt đối;
Không kiểm tra thông tin ngăn chặn, kê biên, phong tỏa;
Thì có thể phát sinh:
Trách nhiệm bồi thường;
Trách nhiệm kỷ luật;
Thậm chí trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo Luật Công chứng 2024:
“Công chứng viên phải bồi thường thiệt hại nếu có lỗi trong quá trình hành nghề.” — “Điều 38 Luật Công chứng 2024”
Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong tranh chấp
Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ quan trọng để:
Xác định công chứng viên có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kiểm tra hay không;
Đối chiếu thời điểm công chứng với thời điểm phát sinh hạn chế;
Làm rõ lỗi của các bên trong giao dịch.
Ví dụ thực tiễn
Ông A ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 15/5/2024 và yêu cầu công chứng. Tuy nhiên, thửa đất đã bị kê biên từ ngày 10/5/2024 theo quyết định thi hành án.
Trong trường hợp này:
Giao dịch vi phạm điều cấm của pháp luật;
Công chứng viên bắt buộc phải từ chối công chứng;
Nếu vẫn công chứng, hợp đồng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu toàn bộ.
Kết luận
Công chứng đối với tài sản bị hạn chế giao dịch là lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro pháp lý cao, đòi hỏi công chứng viên phải kiểm tra chặt chẽ tình trạng pháp lý của tài sản và hiểu đúng phạm vi hạn chế. Công chứng không thể “hợp thức hóa” một giao dịch trái luật, dù các bên có thỏa thuận hay cam kết chịu rủi ro. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các giới hạn pháp lý là điều kiện tiên quyết để bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch và cho chính hoạt động công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
