Lưu trữ hồ sơ công chứng tranh chấp quyền nghĩa vụ

Trong các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng, giao dịch dân sự, quyền và nghĩa vụ của các bên luôn là nội dung trọng tâm cần được làm rõ. Trên thực tế, nhiều tranh chấp không xuất phát từ việc hợp đồng vô hiệu mà do các bên hiểu khác nhau hoặc cố tình diễn giải sai phạm vi quyền và nghĩa vụ đã cam kết. Trong bối cảnh đó, lưu trữ hồ sơ công chứng giữ vai trò then chốt trong việc xác định chính xác quyền, nghĩa vụ của các bên và bảo đảm giá trị chứng cứ khi tranh chấp xảy ra.

>>> Xem thêm: Mọi thắc mắc về phí và quy trình công chứng đều được giải đáp rõ ràng tại đây.

1. Tranh chấp về quyền và nghĩa vụ trong giao dịch dân sự

1.1. Quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật dân sự

Theo Điều 385 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.

Quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng được xác định dựa trên:

• Nội dung thỏa thuận được ghi nhận trong hợp đồng

• Quy định của pháp luật có liên quan

• Tập quán và nguyên tắc thiện chí, trung thực theo Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015

1.2. Các dạng tranh chấp phổ biến về quyền và nghĩa vụ

Tranh chấp về quyền và nghĩa vụ thường phát sinh trong các trường hợp:

• Một bên cho rằng nghĩa vụ đã được thực hiện đầy đủ, bên còn lại không thừa nhận

• Các bên hiểu khác nhau về phạm vi quyền được hưởng

• Nghĩa vụ có điều kiện hoặc nghĩa vụ phát sinh trong tương lai

• Nghĩa vụ liên đới giữa nhiều chủ thể

Những tranh chấp này đòi hỏi phải có căn cứ chứng minh rõ ràng để xác định đúng trách nhiệm pháp lý.

2. Lưu trữ hồ sơ công chứng và cơ sở pháp lý điều chỉnh

2.1. Quy định pháp luật về lưu trữ hồ sơ công chứng

Theo Điều 61 Luật Công chứng 2014, hồ sơ công chứng bao gồm văn bản công chứng và toàn bộ giấy tờ có liên quan đến việc công chứng hợp đồng, giao dịch, được tổ chức hành nghề công chứng lưu trữ theo thời hạn luật định.

Hồ sơ công chứng lưu trữ phản ánh đầy đủ:

• Nội dung quyền và nghĩa vụ đã được các bên thỏa thuận

• Điều kiện, thời hạn thực hiện nghĩa vụ

• Các tài liệu làm rõ phạm vi quyền và nghĩa vụ phát sinh

2.2. Giá trị pháp lý của hồ sơ công chứng lưu trữ

Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ, các tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng được coi là xác thực nếu không bị Tòa án tuyên bố vô hiệu.

Ngoài ra, Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 xác định tài liệu được công chứng hợp pháp là chứng cứ hợp pháp trong quá trình giải quyết tranh chấp.

>>> Xem thêm: Nếu bạn không rành thủ tục hành chính, Dịch vụ sang tên sổ đỏ tại Hà Nội sẽ giúp bạn xử lý trọn gói.

3. Vai trò lưu trữ hồ sơ công chứng khi có tranh chấp về quyền và nghĩa vụ

3.1. Làm rõ nội dung quyền và nghĩa vụ đã cam kết

Hồ sơ công chứng lưu trữ giúp xác định chính xác:

• Quyền cụ thể mà mỗi bên được hưởng

• Nghĩa vụ phải thực hiện tương ứng

• Phạm vi và giới hạn của quyền, nghĩa vụ theo thỏa thuận

Việc đối chiếu đầy đủ hồ sơ giúp tránh tình trạng suy diễn hoặc diễn giải thiên lệch nội dung hợp đồng.

3.2. Xác định thời điểm phát sinh và chấm dứt quyền, nghĩa vụ

Theo Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

Hồ sơ công chứng lưu trữ cung cấp căn cứ để xác định:

• Thời điểm các bên xác lập quyền và nghĩa vụ

• Điều kiện phát sinh hoặc chấm dứt nghĩa vụ

• Trách nhiệm pháp lý khi nghĩa vụ không được thực hiện đúng hạn

4. Lưu trữ hồ sơ công chứng và giá trị chứng cứ trong tố tụng

4.1. Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ chứng minh nghĩa vụ bị vi phạm

Theo Điều 351 Bộ luật Dân sự 2015, vi phạm nghĩa vụ là việc không thực hiện, thực hiện không đúng hoặc không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết.

Hồ sơ công chứng lưu trữ giúp Tòa án:

• Xác định nghĩa vụ cụ thể bị vi phạm

• Đánh giá mức độ vi phạm

• Làm căn cứ áp dụng các chế tài như bồi thường thiệt hại, phạt vi phạm hoặc chấm dứt hợp đồng

4.2. Hạn chế tranh chấp kéo dài và khiếu kiện phức tạp

Việc lưu trữ đầy đủ và toàn vẹn hồ sơ công chứng giúp:

• Rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp

• Giảm thiểu việc kháng cáo, khiếu nại

• Bảo đảm tính ổn định của các quan hệ dân sự đã được xác lập

>>> Xem thêm: Làm hồ sơ vay vốn, sang tên, mua bán cuối tuần? Có Văn phòng công chứng thứ 7 chủ nhật hỗ trợ!

5. Ví dụ minh họa thực tế

Trong một vụ tranh chấp hợp đồng vay tài sản có công chứng, bên vay cho rằng chỉ có nghĩa vụ trả nợ gốc, không phải trả lãi do không thỏa thuận rõ.

Tòa án tiến hành trích lục hồ sơ công chứng lưu trữ và xác định:

• Hợp đồng công chứng ghi nhận rõ nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi

• Có phụ lục giải thích phương thức tính lãi được lưu trong hồ sơ

• Công chứng viên đã ghi nhận việc các bên xác nhận hiểu rõ quyền và nghĩa vụ

Căn cứ Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 và Điều 5 Luật Công chứng 2014, Tòa án xác định bên vay đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán đầy đủ và buộc thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng.

6. Kết luận

Lưu trữ hồ sơ công chứng khi có tranh chấp về quyền và nghĩa vụ là yếu tố mang tính quyết định trong việc xác định đúng nội dung cam kết, thời điểm phát sinh trách nhiệm và hậu quả pháp lý của hành vi vi phạm. Việc lưu trữ đầy đủ, chính xác và sử dụng đúng mục đích hồ sơ công chứng không chỉ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên mà còn góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp và bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự.