Công chứng văn bản khai nhận di sản từ tài sản vô hình
Cùng với sự phát triển của kinh tế tri thức và công nghệ, di sản thừa kế không còn chỉ giới hạn ở nhà đất hay tiền bạc hữu hình. Ngày càng nhiều trường hợp phát sinh khai nhận di sản vô hình như quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ, quyền khai thác thương mại hay lợi ích tài chính phát sinh từ hợp đồng. Tuy nhiên, do đặc thù không “nhìn thấy – cầm nắm được”, việc công chứng khai nhận loại di sản này thường gây lúng túng cho người thừa kế. Bài viết dưới đây phân tích toàn diện cơ sở pháp lý và quy trình công chứng đối với di sản là tài sản vô hình.
>>> Xem thêm: Công chứng hợp đồng mua bán xe gặp trục trặc, đâu làvăn phòng công chứng xử lý nhanh nhất?
1. Tài sản vô hình trong quan hệ thừa kế là gì?
Theo “Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015”, tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Trong đó, tài sản vô hình chủ yếu tồn tại dưới dạng quyền tài sản, không mang hình thái vật chất cụ thể.
Trong thực tiễn khai nhận di sản vô hình, tài sản thường gặp gồm:
Quyền tác giả, quyền liên quan;
Quyền sở hữu công nghiệp (nhãn hiệu, sáng chế…);
Quyền khai thác, hưởng lợi từ hợp đồng;
Quyền yêu cầu thanh toán, quyền đòi nợ;
Quyền hưởng lợi tức, lợi nhuận chưa phân chia.
Các quyền này đều có giá trị kinh tế và có thể trở thành di sản thừa kế.
2. Tài sản vô hình có được coi là di sản thừa kế không?
Câu trả lời là có, nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp luật.
Theo “Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015”, di sản bao gồm toàn bộ tài sản thuộc quyền sở hữu của người chết tại thời điểm mở thừa kế. Quyền tài sản – dù là vô hình – vẫn thuộc phạm vi này nếu:
Quyền đó tồn tại hợp pháp;
Không gắn liền nhân thân không thể chuyển giao;
Không bị pháp luật cấm thừa kế.
Do đó, khai nhận di sản vô hình hoàn toàn có cơ sở pháp lý nếu quyền tài sản còn hiệu lực tại thời điểm người để lại di sản qua đời.
3. Những loại tài sản vô hình không được thừa kế
Không phải mọi quyền vô hình đều có thể đưa vào văn bản khai nhận di sản.
Theo “Điều 115 Bộ luật Dân sự 2015”, quyền tài sản không bao gồm quyền nhân thân gắn liền với cá nhân. Vì vậy, các quyền sau không được coi là di sản:
Quyền nhân thân thuần túy (quyền đứng tên tác giả);
Quyền gắn với chức danh, vị trí cá nhân;
Quyền phát sinh nhưng chưa đủ điều kiện hình thành.
Trong khai nhận di sản vô hình, công chứng viên phải phân biệt rõ giữa quyền tài sản và quyền nhân thân.
>>> Xem thêm: Dịch vụ sổ đỏ tại Hà Nội – Giải quyết nhanh các hồ sơ tồn đọng
4. Điều kiện công chứng văn bản khai nhận di sản vô hình
Để công chứng khai nhận di sản vô hình, cần đáp ứng các điều kiện:
Xác định rõ loại quyền tài sản;
Chứng minh quyền đó thuộc về người để lại di sản;
Chứng minh quyền còn hiệu lực tại thời điểm mở thừa kế;
Không có tranh chấp về quyền sở hữu hoặc quyền khai thác.
Theo “Điều 58 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có quyền từ chối nếu hồ sơ không đủ căn cứ xác định quyền tài sản hợp pháp.
5. Hồ sơ công chứng khai nhận di sản là tài sản vô hình
Hồ sơ thường bao gồm:
Giấy chứng tử của người để lại di sản;
Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế;
Văn bằng, hợp đồng, quyết định xác lập quyền tài sản;
Tài liệu chứng minh giá trị và thời hạn quyền;
Cam kết không tranh chấp.
Trong thực tiễn, khai nhận di sản vô hình thường gặp khó khăn ở khâu chứng minh quyền sở hữu và giá trị quyền.
>>> Xem thêm: Làm thế nào để đảm bảoCông chứng di chúc hợp pháp với mọi loại tài sản
6. Phạm vi ghi nhận trong văn bản công chứng
Văn bản công chứng khai nhận di sản vô hình chỉ có giá trị:
Xác lập tư cách người thừa kế;
Ghi nhận quyền hưởng đối với quyền tài sản;
Không thay thế thủ tục đăng ký, ghi nhận quyền tại cơ quan chuyên ngành.
Theo “Điều 57 Luật Công chứng 2014”, văn bản khai nhận di sản không làm phát sinh quyền mới, mà chỉ xác nhận quyền thừa kế theo luật.
7. Quan hệ giữa công chứng và thủ tục đăng ký quyền tài sản vô hình
Sau khi hoàn tất khai nhận di sản vô hình, người thừa kế thường phải:
Thực hiện thủ tục ghi nhận thay đổi chủ thể quyền;
Thông báo cho bên có nghĩa vụ thanh toán;
Đăng ký tại cơ quan quản lý chuyên ngành (nếu pháp luật yêu cầu).
Văn bản công chứng là căn cứ pháp lý bắt buộc, nhưng không phải là bước cuối cùng trong việc xác lập quyền đối với tài sản vô hình.
8. Rủi ro pháp lý thường gặp
Một số rủi ro trong khai nhận di sản vô hình gồm:
Văn bản bị vô hiệu do nhầm lẫn quyền nhân thân;
Không thực hiện được quyền do hết thời hạn bảo hộ;
Phát sinh tranh chấp về phạm vi quyền;
Không khai thác được giá trị kinh tế của di sản.
Các rủi ro này chủ yếu xuất phát từ việc đánh giá không đúng bản chất pháp lý của tài sản vô hình.
Kết luận
Công chứng văn bản khai nhận di sản từ tài sản vô hình là lĩnh vực chuyên sâu, đòi hỏi hiểu biết rõ ràng về quyền tài sản và pháp luật thừa kế. Việc khai nhận di sản vô hình chỉ hợp pháp khi xác định đúng loại quyền, thời hạn và phạm vi giá trị được thừa kế. Người thừa kế cần tiếp cận thủ tục này một cách thận trọng, tránh nhầm lẫn giữa quyền tài sản và quyền nhân thân để bảo đảm hiệu lực pháp lý lâu dài của văn bản công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
